Mentalizowanie wydaje się być jedną z najważniejszych ludzkich umiejętności, choć na co dzień nie zastanawiamy się nad nią. Gdy szwankuje mentalizacja, szwankują nasze relacje i nasze emocje – cierpią nasi bliscy lub cierpimy my sami.
Mentalizacja pomaga nam m.in.:
– dokładniej zrozumieć, co dzieje się między ludźmi; zrozumieć nasze intencje i przyczyny zachowań,
– uświadomić sobie swoje emocje, nazwać je, zrozumieć ich przyczynę i cel w danej sytuacji,
– podejmować działania oparte o głębsze zrozumienie tego co ważne dla nas,
– zrozumieć, kim naprawdę jestem, jakie są moje preferencje, moje własne wartości, sens moich wysiłków,
– tworzyć szczęśliwe bliskie relacje oparte o wzajemne zrozumienie,
– dobrze komunikować się z rodziną i bliskimi przyjaciółmi,
– unikać nieporozumień.
– zachować zdrowe, obiektywne i refleksyjne myślenie przez długie lata; chroni nas przed mechanizmami obronnymi, które sprawiają, że zniekształcamy rzeczywistość w taki sposób, że inni o nas myślą: “nie da się z nim normalnie rozmawiać”,
Pomaga nam też:
– regulować własne trudne i obezwładniające emocje, nad którymi nie mamy kontroli,
– lepiej radzić sobie z impulsywną złością,
– lepiej wyrażać zdrową złość i dbać o własne pragnienia,
– być bardziej otwartym w komunikacji,
-lepiej radzić sobie z lękiem oraz stanami depresji i przygnębienia,
– regulować emocje innych osób, które są w trudnej sytuacji,
– zobaczyć związek między emocjami a czynami, co pomoże nam uniknąć destrukcyjnych wzorców myśli i uczuć,
– uniknąć częstych nawrotów epizodów depresyjnych.
Czym jest mentalizacja?
Mentalizacja to typowo ludzka aktywność naszego umysłu, w ramach której próbujemy zrozumieć stany psychiczne i zachowania drugiej osoby oraz swoje własne i odpowiednio zareagować w oparciu o to zrozumienie.
Gdy mentalizujemy, próbujemy interpretować ludzkie zachowania biorąc pod uwagę intencje, potrzeby, pragnienia, uczucia, przekonania, zamiary, przyczyny i różne okoliczności.
Widzimy wtedy więcej tylko zachowanie zewnętrzne. Widzimy to co niewidzialne. Nasz umysł nauczył się w ciągu życia, lepiej lub gorzej, podpowiadać nam co ktoś czuje i myśli, dlaczego to myśli i czuje oraz dlaczego zachowuje się tak, jak się zachowuje. W ten sposób doświadczamy i rozumiemy nasze relacje z innymi i ze samym sobą.
Mentalizacja zazwyczaj jest automatyczna i nieświadoma, ale może też być i świadomym i celowym procesem.
Każdy proces psychoterapii, niezależnie od modelu, jest w istocie nauką zdrowej mentalizacji, w atmosferze zaufania w relacji z terapeutą.
Zygmunt Gruntkowski, Gabinet Psychoterapii EKTAZ, Kraków
